Wanneer gaat het een keer mis?

Het is dinsdagavond en ik heb besloten om vroeg naar bed te gaan. De dienstauto staat voor de deur want sinds vijf uur vanmiddag ben ik bevelvoerder van dienst. Tot morgenavond tien uur vallen alle uitrukken in ons verzorgingsgebied in eerste instantie onder mijn verantwoordelijkheid. Soms voelt dat zwaar en brengt dat ook wel eens een bepaalde druk met zich mee. De keuzes die je soms in de eerste minuten van een incident moet maken kunnen grote invloed hebben op de voortgang van een incident. Soms zie je in het land incidenten gebeuren met brandweercollega's waarvan je denkt, hoe kon het mis gaan. Maar omdat je er niet bij was, kan je daar ook geen oordeel over vormen. Ongelukken hebben heel vaak te maken met een samenloop van veel omstandigheden. De komende vierentwintig uur ben ik weer de eerste verantwoordelijke voor de incidenten in ons verzorgingsgebied. Het is bijna kwart over tien, ik lig net op bed, als de pieper op mijn nachtkastje begint te trillen en te piepen. Ik pak de pieper en lees de melding: Prio 1 Ongeval gevaarlijke stof (gaslekkage) (binnen) in één van de straten in ons verzorgingsgebied. Ik kleed mijzelf snel aan en vertrek in de dienstauto richting de kazerne terwijl ik de veiligheidsprotocollen rond een gaslekkage alvast door mijn hoofd laat gaan. Op de kazerne kleden we ons vlug om en ongeveer vijf minuten na alarmering vertrekken we richting het opgegeven adres. In de brandweerwagen lezen we de gegevens die via de meldkamer zijn binnengekomen. De bewoner heeft een gaslucht in zijn huis geroken en zou ook een sissend geluid horen in de meterkast. Een serieuze melding waar we met grote voorzichtigheid te werk moeten gaan. Onderweg hang ik zelf alvast ademlucht om en laat ook twee collega's van de aanvalsploeg dit doen. We moeten een omweg maken want de kortste weg richting het adres is afgesloten i.v.m. wegwerkzaamheden. Dit geeft ons wat meer tijd om een plan te maken. Ik spreek met de chauffeur af dat de brandweerwagen op ongeveer vijftig meter van de woning wordt neergezet en dat de weg direct moet worden afgesloten. Twee collega's gaan hierbij direct assisteren. De andere collega's gaan samen met mij op onderzoek om in kaart te brengen hoe groot het gevarengebied is. Als we in de buurt van het adres komen zie ik al diverse mensen op straat staan. Het zijn bewoners maar ook diverse plaatselijke fotografen die vaak met ons meerijden om foto's te maken van ons werk. Ze staan recht voor de woning waar het gaslek zou zijn. Als ik ben uitgestapt verhef ik mijn stem en probeer iedereen voor de woning weg te krijgen. Het is onze taak om iedereen bewust te maken dat er een gevaarlijke situatie gaande is. Het publiek luistert met enige tegenzin en komt voor de woning vandaan. Bij een gasophoping in een ruimte kan het voorkomen dat een kleine ontsteking al een explosie veroorzaakt. De glassplinter van gesprongen ruiten kunnen messcherpe projectielen worden die tientallen meters in het rond vliegen. Als brandweer willen we voorkomen dat als we ter plaatse zijn er vanaf dat moment geen (extra) slachtoffers meer vallen. Terwijl twee collega's samen met de politie de weg en de omgeving rond de woning gaan afzetten stuur ik twee collega's op pad met een explosiegevaarsmeter en ademlucht richting de woning waar het gaslek plaats zou zijn. Ik ga zelf op zoek naar de eigenaar van de woning om me ervan te verzekeren dat er niemand meer in de woning aanwezig is. Hij laat mij weten dat het hele gezin uit de woning is en dat deze tijdelijk bij één van de buurtbewoners in huis zijn. Een buurman vraagt me of hij en z'n vrouw ook het huis uit moeten. Ik vertel hem dat ik het hem z.s.m. laat weten of dat nodig is. Bij een eventuele explosie zal de kracht van de explosie via de zwakste plekken van het huis naar buiten komen. In dit geval zullen dat de ramen en de deuren zijn en niet de dikke betonnen muren richting de buren. De ploeg die aan het meten is laat me weten dat ze wel licht gesis horen maar dat de explosiewaardes minimaal zijn. Omdat de lekkage net na de gasafsluiter zit kunnen ze de gastoevoer stoppen. We meten alle ruimtes rond de meterkast en vergeten daarbij zeker de kruipruimte niet. Via kruipruimtes kan gas heel makkelijk naar andere woningen gaan. We halen ook het gezin direct naast de woning even uit bed om daar ook alle ruimtes direct naast de gaslekkage ook even te meten. Gelukkig meten we geen gevaarlijke waardes en kunnen we de straat en omgeving weer vrij geven. Via de officier van dienst wordt het gasbedrijf opgeroepen. De gaslekkage zit voor de gasmeter en valt dus onder de verantwoordelijkheid van het gasbedrijf. Ik spreek met de officier van dienst af dat ik het gasbedrijf ga opwachten en dat de officier van dienst weer naar huis kan. We zetten de brandweerwagen aan de kant en wachten op ons gemak het gasbedrijf af. Zodra de monteur er is laat ik hem de oorzaak van de lekkage zien en kan hij aan de slag om de kapotte leiding direct te maken. We vertrekken weer richting de kazerne. Als we op de kazerne aankomen is het al woensdag geworden dus hoog tijd om naar bed te gaan. De brandweerwagen wordt weer helemaal in orde gemaakt en even later gaan de lichten in de kazerne weer uit en gaan we lekker naar huis om ons bed in te kruipen.

Het is dezelfde woensdag en bijna kwart voor vijf in de middag als opnieuw de pieper van zich laat horen. Ik heb inmiddels bijna vierentwintig uur dienst als bevelvoerder en dit is de tweede melding. In het schermpje van mijn pager lees ik opnieuw de tekst: Prio 1 Ongeval gevaarlijke stof bij een tankstation in ons verzorgingsgebied. Terwijl ik in de dienstauto met spoed richting de kazerne vertrek besef ik me dat dit wel eens een ingewikkelde klus kan gaan worden. Dit tankstation ligt namelijk bij de parkeerplaats van een heel druk winkelcentrum. Het is bijna etenstijd dus vele mensen zullen na hun werk nog even snel wat boodschapjes willen halen voor het avondeten. Op de kazerne kleden we snel om en vertrekken met grote spoed richting het opgegeven adres. Opnieuw moeten we omrijden omdat we nog steeds te maken hebben met dezelfde wegafsluiting. Dit komt wel goed uit want nu komen we ook bovenwinds aangereden bij het tankstation. In de brandweerwagen hangen we weer ademlucht om en bereiden we ons voor op de klus die gaat komen. Een controleur van de omgevingsdienst heeft gevaarlijke gassen geconstateerd bij het uitvoeren van een controle en vraagt de brandweer met spoed ter plaatse. De melding komt dus van een deskundige op dit gebied en moeten we dus uiterst serieus nemen. Ik besluit om eerst voor een veilige omgeving te gaan zorgen voordat we metingen gaan uitvoeren. We stoppen op honderd meter afstand van het tankstation en dat is midden op de doorgaande weg. Ik geef de ploeg de opdracht om dit ook op honderd meter aan de andere kant te doen. Samen met de aanvalsploeg loop ik naar de parkeerplaats van het winkelcentrum. Daar worden we aangesproken door de deskundige van de omgevingsdienst die de melding heeft gedaan. Hij vertelt mij in het kort dat er een aantal dingen niet goed gaan in het proces bij het tankstation waardoor het lijkt dat er een overdruk is ontstaan in het systeem en dat er nu op diverse punten benzinedampen ongecontroleerd vrijkomen. Voor mij nog meer een reden om eerst volledig de omgeving te gaan ontruimen voordat we aan de slag gaan. Het wordt zoals verwacht een lastige klus om iedereen te overtuigen dat er gevaar dreigt. De meeste mensen luisteren naar onze opdracht om afstand te nemen maar een aantal laten zich niet zo snel overtuigen en willen nog snel even hun auto uit het gebied halen. Dit is iets wat we juist niet willen omdat het starten van een voertuig misschien wel juist een ontstekingsbron kan zijn. Als we de afzetting bijna geregeld hebben komt er nog een voertuig doorheen waarvan een inzittende nog even snel iets wil kopen bij het inmiddels afgesloten tankstation. Ik irriteer me aan de opstelling van deze persoon en besef me tegelijkertijd dat als het nu misgaat wij als brandweer verantwoordelijk worden gehouden. Ik verzoek hem op niet mis te verstane wijze om te vertrekken. Als reactie krijg ik te horen dat ik niet zo agressief tegen hem moet praten. Terwijl hij gelukkig toch vertrekt haal ik mijn schouders op en richt ik me weer op de klus. De, ook opgeroepen, meetploeg en de officier van dienst zijn inmiddels ook ter plaatse. We bedenken samen een plan om de situatie in kaart te gaan brengen. Als de afzetting helemaal is geregeld haal ik de aanvalsploeg bij me om het plan door te spreken. Samen met de meetploeg zullen ze op diverse plekken rond het tankstation metingen gaan uitvoeren. Hierbij hebben we ook aandacht voor het riool omdat de dampen vaak zwaarder zijn dan lucht en dus ook laag blijven hangen. Zodra de ploegen vlakbij de bron gaan meten hoor ik de meter in alarm gaan. Er is dus een verhoogde concentratie gemeten. Als de verkenning geweest is maken we opnieuw samen de balans op. We besluiten gezamenlijk de afzetting terug te brengen naar vijf meter rond het tankstation zodat de parkeerplaats en de doorgaande weg weer open kunnen. Samen met de politie gaan de ploegen weer aan het werk om dit te realiseren. Ondertussen hebben ik met de officier van dienst, de werknemer van het tankstation en de omgevingsdienst weer een overleg over hoe we de situatie verder gaan afhandelen. De uitstroom van de dampen is er nog steeds maar geeft voor de omgeving geen hele gevaarlijke situatie. We besluiten het tankstation dicht te houden voor publiek en de eigenaar van het tankstation zal een monteur regelen die de instalatie gaat veilig stellen alvorens ze weer open kunnen. We roepen alle collega's van de brandweer en de politie even bij elkaar om dit plan met iedereen te delen. Het is goed om zo even af te sluiten zodat iedereen in dezelfde film het incident verlaat. De omgevingsdienst zal controleren of de gemaakte afspraken worden nagekomen. Voor ons als brandweer zit de klus er weer op. We pakken de brandweerwagen weer in en wisselen onze ademlucht. Op de terugweg naar de kazerne denk ik nog even na over deze inzet. Hoe moeilijk is het soms voor ons om te zorgen dat iedereen begrijpt dat we de situatie even rustig moeten bekijken en uitzoeken voordat we weer veilig verder kunnen. Soms denk ik wel eens: Wanneer gaat het een keer mis? En wie krijgt dan de schuld van het grote publiek? Voor mij des te meer een reden om altijd zo veilig mogelijk te werken. Dan maakt het even niet uit wat mensen van jou en je keuzes vinden. Als ik mezelf maar recht in de spiegel kan aankijken en kan zeggen. We hebben weer zo veilig mogelijk voor onszelf en de gemeenschap gewerkt. Op naar de volgende klus…